Beschermd wonen in De Saffier

Verscholen tussen hoge bomen en omringd door imposante villa’s en grote landhuizen staat Domus de Saffier. Deze locatie van het Leger des Heils aan de rand van Hilversum biedt een veilig thuis aan 16 mensen die hulp en begeleiding bij het dagelijks leven nodig hebben.

Het is een van de eerste lentedagen van het jaar. De zon staat hoog aan de hemel en werpt een vrolijk licht op de Saffier. Het maakt deze bijzondere locatie nog mooier dan zij al is. Op het eerste gezicht is het misschien een vreemde plek voor beschermd wonen: midden in een villawijk. Maar zo vreemd is het niet, volgens locatiemanager Frank Vader: “Deze plek zorgt voor rust. Weinig verleidingen, het centrum niet te dichtbij. Ideaal.” De hoge plafonds met ornamenten, glas-in-loodramen en mahoniehouten trap in de hal verraden een stukje geschiedenis van het gebouw. Ooit woonde hier, net als in de rest van de buurt, een welgestelde familie. Tientallen jaren geleden liet de familie het huis en bijbehorend land na aan het Leger des Heils. Sindsdien biedt het huis een veilige plek aan mensen die dat nodig hebben.

De mensen die hier nu wonen, hebben allemaal een eigen verhaal en reden waarom ze hier zijn. Maar één ding hebben ze gemeen: ze kampen met psychische problematiek, verslaving en in sommige gevallen ook een licht verstandelijke beperking. Het zijn mensen die door de samenleving vaak als verward worden gezien. Mensen die op straat voor onrust zorgen of door hun omgeving niet begrepen worden. Maar in de Saffier zijn ze thuis. Hier krijgen ze begeleiding, en wordt er gebouwd aan een veilige en stabielere toekomst.

Kenmerkend voor een Domus is dat de bewoners er hun thuis hebben. Hun kamer, in dit geval een klein appartement met eigen sanitair en keuken, is echt van henzelf. Dat betekent dat ze die kamer zelf mogen inrichten – waar dankbaar gebruik van wordt gemaakt, getuige een bank die door twee bewoners naar boven wordt gesjouwd – en er hun eigen leven mogen leiden. Peter is een van de bewoners. Hij woont nu ruim een jaar op deze locatie. Hij is onder de indruk. Peter: “De mensen die hier werken, hebben zoveel begrip voor mij en de andere bewoners. Dat vind ik bijzonder. Het heeft mij ook echt geholpen. Sinds een paar maanden ben ik clean van harddrugs. Daar ben ik trots op.” Peter komt van ver. Jarenlang stond zijn leven in het teken van een verslaving en had hij geen eigen huis – ‘alleen het huis van bewaring’. Hij omschrijft zichzelf als iemand die verward was. Peter: “Ik snap dat mensen die mij op straat zagen, dachten dat ik verward was. Als je gebruikt, denk je niet helder.”

Voorlopig denkt Peter nog niet aan zelfstandig wonen. De begeleiding die hij krijgt, bevalt goed en biedt hem veiligheid. Peter: “Het continu vluchten is eindelijk gestopt. Ik kan weer gewoon lopen. Het voelt alsof ik hier een fundament kan leggen, kan gaan bouwen.” Trots laat hij zijn eigen appartement zien. Met een sigaret in zijn mond en een grote lach op zijn gezicht: “Ik heb voor het eerst allemaal mooie spullen, van mezelf. Zelf geregeld, gratis via Marktplaats of de tweedehandswinkel.” Woonbegeleider Marjolijn heeft gezien hoe Peter in de afgelopen periode is veranderd. Ze zegt tegen hem: “Je zegt nu dat je niet op jezelf wilt wonen. Dat hoeft voorlopig ook niet. Maar ik denk wel dat je het kunt. Als je ziet waar je vandaan komt en waar je nu staat, dan weet ik zeker dat je over een jaar zomaar weer een stuk verder bent. Wie weet wat je dan wil.”

Tekst gaat verder onder de foto's. 

Een van de andere bewoners, Dennis, is in de tuin bezig met het uit elkaar halen van een oude wasmachine. Ook hij woont al een tijdje op deze locatie. Waar Peter van zijn verslaving aan harddrugs wist af te komen, is dat Dennis nog niet gelukt. Marjolijn: “Laat je je lijntje gewoon liggen Dennis? Ze komen ook foto’s maken hè.” Hij haalt nonchalant zijn schouders op. “Waarom niet?” Onverstoorbaar haalt hij de wasmachine, die hij even verderop in een container heeft gevonden, verder uit elkaar. “Vaak zit er wat goud in. Dat kan ik goed gebruiken.” 

In de gezamenlijke woonkamer speelt persoonlijk begeleider Jelka een potje Hitster met een van de andere bewoners. Geconcentreerd over de grote eettafel heengebogen luisteren ze naar het liedje. Wie heeft dit gezongen? Jelka roept lachend: “Deze man weet echt alles, daar kan ik bijna niet van winnen.” Het is kenmerkend. De mensen die hier wonen worden door de omgeving gezien als verward; ze worden niet begrepen. Maar in een veilige, huiselijke setting, met aandacht en goede begeleiding, ziet het er vooral heel ongedwongen en gemoedelijk uit.

Frank: “De mensen die hier wonen, hebben te maken met multiproblematiek: verslaving, psychiatrische klachten en vaak ook een licht verstandelijke beperking. Die combinatie maakt dat een Domus meestal hun enige optie is. Maar ook dan is goede en passende hulp soms lastig te organiseren. Vanwege een actieve verslaving kunnen ze vaak niet terecht bij de ggz. Maar door de psychiatrische klachten is verslavingsbehandeling juist weer geen optie.” Soms zitten Frank en zijn collega’s ook weleens klem. De Domus is niet altijd de geschiktste plek voor iemand als er sprake is van gevaarlijk of agressief gedrag. Frank: “Wij kunnen een situatie vaak wel stabiliseren, en dat is al behoorlijke winst. Maar in sommige situaties heeft iemand meer nodig, bijvoorbeeld tijdelijk een soort time-outplek met meer veiligheidsmaatregelen. En dan lopen ook wij tegen gesloten deuren aan.”

Deze locatie geeft mensen die worden bestempeld als ‘verward’ of ‘onbegrepen’ een gezicht. Al worden die termen onder de collega’s van de Saffier niet graag gebruikt. Persoonlijk begeleider Jelka: “De samenleving ziet onze bewoners misschien als verward of onbegrepen en dat snap ik, maar hen alleen op die manier zien, doet geen recht aan wie ze zijn. Als je een tijdje met hen optrekt en leert kennen, dan leer je hen ook steeds beter begrijpen. Maar daar heeft de samenleving niet altijd tijd voor of zin in. We willen graag dat iemand het doet zoals het ‘hoort’.” Zeker voor mensen met complexe problematiek heeft de kleinschaligheid voordelen. Het heeft een positieve invloed op de bewoners en geeft rust. Maar qua bedrijfsvoering is het ingewikkeld. Frank: “Om kostentechnisch goed uit te komen, zou je eigenlijk dubbel zoveel mensen moeten huisvesten. Maar dan verlies je de kleinschaligheid. Passende hulp voor deze mensen – waarmee je grotere en duurdere problemen voorkomt – kost geld, maar dat is er vaak niet.” Voor nu biedt de Saffier aan zijn bewoners de nodige rust en regelmaat. Met alle uitdagingen die er zijn, werken de begeleiders met liefde voor deze mensen. Door de samenleving niet begrepen, maar hier wel thuis.