In hartje Amsterdam, op de Wallen, vind je het Leger des Heils. Omringd door coffeeshops, cafés en panden met rood verlichte ramen, is dit een plek van ontmoeting, herstel en hulp voor iedereen die daar behoefte aan heeft.
Het is een zonnige maandagmiddag, half maart. In de straten van de hoofdstad is het levendig als altijd. Internationale toeristen, Nederlandse dagjesmensen en Amsterdammers zoeken hun weg langs de oude grachten en statige panden. In het Red Light District is het nooit stil. Voor veel mensen is een bezoek aan deze buurt een uitje, voor anderen de dagelijkse werkplek.
Het is een grachtenpand als zovele in deze buurt. Scheve muren, een krakende wenteltrap en houten balken in het plafond. Maar vanuit dit pand werken verschillende teams van het Leger des Heils. Op de eerste verdieping bevindt zich een grote huiskamer. Het is de plek waar sekswerkers meerdere dagen per week terecht kunnen voor rust, een kop koffie, een maaltijd of hulp. Op de tweede verdieping werkt het team van Recht in Zicht, dat juridische bijstand verleent aan mensen zonder verblijfspapieren.
Veldwerk
Een aantal dagen per week gaan er medewerkers en vrijwilligers de straat op. Gewapend met een tas vol koffie, thee en chocolade trekken ze langs de ramen. Het is een manier - Majoor Bosshardt is er ooit mee begonnen - om in contact te komen met de vrouwen, mannen en trans personen die hier werken. Deze keer nemen de vrijwilligers ook flyers mee: een uitnodiging voor een vrouwenmiddag in de huiskamer.
Geneviève en Annemieke doen deze middag het rondje. Ze lopen de deur uit en kloppen op een van de eerste ramen die ze tegenkomen. De deur gaat open. “Hello, how are you? Do you want some coffee or tea?” De vrouw lust wel een kopje koffie. Een chocolaatje slaat ze af: “We zijn allemaal aan de lijn hier.” De uitnodiging voor de vrouwenmiddag wordt blij in ontvangst genomen.
Compliment
De meeste gesprekken worden in het Engels gevoerd. Geneviève: “In deze straat werken vooral vrouwen uit Oost-Europa achter de ramen, even verderop zijn het voornamelijk vrouwen uit Latijns-Amerika.” Ze kloppen op het volgende raam. Een vrouw in lingerie doet de deur open. “Wat zie je er mooi uit vandaag”, zegt Geneviève opgewekt. De vrouw is zichtbaar blij met het compliment. Geneviève: “Als je zoiets echt meent, mag je dat gewoon zeggen. Deze vrouwen krijgen niet vaak een gemeend compliment.”
Tijdens hun ronde spreken ze ongeveer twintig vrouwen. De meesten gaan in op de uitnodiging. Als het kan, komen ze graag. Al zal het ook niet iedereen lukken om erbij te zijn. Een van de vrouwen heeft die middag geen opvang voor haar kinderen, dus zal ze thuis moeten zijn. Een andere vrouw heeft juist gepland om met haar man op stap te gaan. Geneviève: “Dat horen we best vaak. Deze vrouwen hebben ook gewoon kinderen, partners.”
Voor Annemieke en Geneviève zit de ronde er nu op. Tijdens het opruimen wordt er nog even nagepraat. Hoewel de wandeling nu soepel verliep, kan het er soms ook heftig aan toe gaan. Geneviève: “De dingen die je hoort en ziet tijdens zo’n ronde, doen best wat met je. Dan is het belangrijk om er over te praten met elkaar. Zo houd je het vol.” Morgen gaan er weer andere mensen de straat op. De kans is groot dat er dan weer andere vrouwen achter de ramen staan, dat wisselt dagelijks. Ook zij zullen worden uitgenodigd voor de vrouwenmiddag.
Recht in zicht
Het sekswerk op de Wallen is redelijk gereguleerd. Om een peeskamer te huren, moet je bijvoorbeeld de juiste verblijfspapieren hebben. Dat is heel anders op plekken waar sekswerkers illegaal of onder dwang moeten werken. Voor die mensen zet Meeuw Kollen zich, samen met haar collega’s, dagelijks in. Al zeven jaar werkt Meeuw bij Recht in Zicht, het enige team binnen het Leger des Heils dat juridische bijstand verleent aan ongedocumenteerde slachtoffers van mensenhandel. Een strijd waar veel geduld, doorzettingsvermogen én juridische kennis voor nodig is.
Juridisch en praktisch
Meeuw: “In de eerste plaats helpen wij deze mensen bij het starten van mogelijke procedures, of contact met hun advocaat. Maar we helpen ook met heel praktische zaken, zoals een tijdelijke woonplek, of geld voor eten en drinken.” Hoewel dat eerste de belangrijkste taak is, komt ook dat tweede vaak voor. Meeuw: “Een tijdje terug werden we gebeld door een ongedocumenteerde vrouw die samen met haar kindje op straat leefde. Dat is natuurlijk onvoorstelbaar. We hebben toen een tijdelijke plek voor haar kunnen regelen, zodat ze in afwachting van de start van haar herhaalde asielprocedure in ieder geval samen met haar kindje ergens binnen kon slapen.”
De mensen die bij Recht in Zicht worden geholpen, zijn altijd slachtoffer van mensenhandel. Ze werden of worden uitgebuit. Soms gebeurt dit in het criminele circuit, maar meestal is het seksuele uitbuiting. Meeuw: “Dat zijn dus meestal niet de mannen of vrouwen die je hier op de Wallen achter de ramen ziet staan. De mensen die wij tegenkomen, werken bijvoorbeeld in illegale bordelen, of als gedwongen drugskoerier.”
Eerlijke kans
Goede hulp is voor deze mensen niet vanzelfsprekend. Meeuw: “Soms komen we echt schrijnende gevallen tegen. Advocaten die hun werk niet goed doen, onterechte afwijzingen van het IND. De levens van deze mensen staan soms jaren stil, in afwachting van instanties. Ze hebben de media en de publieke opinie ook niet mee. Men vindt vaak dat ze terug moeten. Maar zo simpel is het niet. In veel gevallen is dat echt niet veilig, zeker niet als er sprake is van mensenhandel. Dus ja, we hebben soms een lange adem nodig. Maar deze mensen hebben wel recht op een eerlijke kans.”
Zowel Meeuw en haar collega’s, als de collega’s en vrijwilligers van het veldwerk, zetten zich dagelijks in voor mensen die normaal gesproken weinig aandacht krijgen. Gedreven door een sterk rechtvaardigheidsgevoel en met een flink doorzettingsvermogen maken ze het verschil. Soms in grote dingen, vaker nog in de kleine, maar altijd in het belang van de mensen die ze helpen.
