Wat als je leven zich grotendeels op straat afspeelt? Wie merkt het dan als je er niet meer bent? Met een Lichtjestocht wil het Leger des Heils stilstaan bij dak- en thuisloze mensen die zijn overleden. Henrieke en Anne-Frouk van de soepfiets in Ede ontmoeten wekelijks mensen die dak- of thuisloos zijn en zien hoe kwetsbaar het leven op straat kan zijn. Maar ook hoeveel verbondenheid er ontstaat als mensen naar elkaar omkijken.
Iedere woensdagavond trekken vrijwilligers van de soepfiets door de straten van Ede. Met warme soep, brood, koffie en thee stoppen ze op vaste plekken. "Dat doen we al acht jaar elke week, weer of geen weer. Daar zit de kracht", vertelt Henrieke. Inmiddels weten wekelijks zo'n 30 mensen de soepfiets te vinden. "Ik herinner mij een treinreiziger die zag hoe een man in de prullenbakken zocht naar eten. Hij besloot hem mee te nemen naar de soepfiets, waar de man niet alleen te eten kreeg, maar ook sokken en ondergoed nodig bleek te hebben."
Soep als gespreksstarter
Maar wie denkt dat het alleen om een kop soep gaat, heeft het mis. "De soep is vaak het begin van een gesprek", vertelt Anne-Frouk. In de loop der jaren is er een hechte groep ontstaan. Er worden verjaardagen gevierd, kaarten geschreven aan mensen die in het ziekenhuis liggen en er wordt naar elkaar omgekeken. Niet alleen door de vrijwilligers, ook door de bezoekers onderling. "Vorige week kwam ik op onze laatste stop net één broodje tekort", vertelt Anne-Frouk. "Toen werden de broodjes netjes opnieuw onderverdeeld."
De soep is vaak het begin van een gesprek
Het leven delen
"We delen het leven met elkaar", vat Anne-Frouk mooi samen. Dat betekent ook dat zij en de andere vrijwilligers regelmatig te maken krijgen met verlies. "Het komt voor dat mensen op straat overlijden. Of ze hebben jarenlang op straat geleefd en overlijden uiteindelijk in een opvang of andere plek. Onze bezoekers verliezen regelmatig mensen die ze al jarenlang kennen."
Sommige gebeurtenissen blijven de vrijwilligers bijzonder bij. Zoals het overlijden van een Poolse man, ook bekend bij de soepfiets. Omdat hij op straat overleed, verzorgde het Leger des Heils samen met Stichting Ontmoeting een kleine uitvaart voor hem, waar verder nauwelijks bekenden van hem aanwezig waren. Ook het verhaal van een ernstig zieke man maakte veel indruk. Hij had dringend medische zorg nodig, maar verbleef in een tentje naast het ziekenhuis. De vrijwilligers brachten hem eten en gingen regelmatig even bij hem kijken. Uiteindelijk probeerden veldwerkers van het Leger des Heils hem in zijn laatste levensfase zo goed mogelijk te ondersteunen.
"Het zijn schrijnende situaties die laten zien hoe kwetsbaar het leven op straat kan zijn. En hoe belangrijk het is dat we naar hen blijven omzien", zegt Henrieke.
'Omdat het mensen zijn'
Met de Lichtjestocht wil het Leger des Heils, in samenwerking met Stichting De Ontmoeting, Rouwen en Vieren en Streetpastor stilstaan bij dak- en thuisloze mensen die zijn overleden. Waarom is zo'n initiatief belangrijk? "Omdat het mensen zijn", antwoordt Anne-Frouk treffend. "Ze verdienen het om herdacht te worden, net als ieder ander mens dat gemist wordt." Henrieke hoopt dat deze herdenking ook troost kan bieden. "Ik hoop dat onze bezoekers, die dit verlies van dichtbij hebben meegemaakt, het waardevol vinden dat dit georganiseerd wordt. Al kan het voor sommigen misschien ook confronterend zijn."
Ze verdienen het om herdacht te worden, net als ieder ander mens dat gemist wordt
De vrijwilligers hopen ook dat door deze herdenking meer bewustwording rondom dakloosheid ontstaat. "We horen regelmatig iemand zeggen: 'In Nederland hoef je niet op straat te leven'. Maar helaas zien wij in ons werk een andere realiteit.’
Met de Lichtjestocht staan we stil bij de levens van dak- en thuisloze mensen die, vaak in stilte en eenzaamheid, zijn overleden. We geven hen de waardigheid die ieder mens verdient, en zorgen dat hun verhalen niet verloren gaan. Het is een moment van herinnering en bewustwording: een uitnodiging om stil te staan bij de kwetsbaarheid van het leven op straat.
