Op donderdag 12 februari kwamen waren 400 vertegenwoordigers uit politiek, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en het vrijwilligerswerk bijeen tijdens de opening van het Internationaal Jaar van de Vrijwilliger 2026 in gaststad Utrecht. Hare Majesteit Koningin Máxima verrichtte de officiële openingshandeling.
De Verenigde Naties startten het jaar omdat het vrijwilligerswerk met zijn bijdrage aan de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen een onmisbare kracht is voor een rechtvaardige, veerkrachtige en duurzame samenleving. Tijdens de opening spraken burgemeester Sharon Dijksma, staatssecretaris Nicki Pouw-Verweij (VWS) en directeur-bestuurder van VrijwilligerswerkNL Laila Ait Baali over erkenning en versterking van het vrijwilligerswerk.
Gesprekstafel Bestaanszekerheid
Tijdens het Jaar van de Vrijwilliger werd aan zes thematafels verdiepend gesproken over: bestaanszekerheid, natuur en milieu, gelijkheid en inclusiviteit, sociaal kapitaal, gezonde samenleving en mondiale verantwoordelijkheid. Deze thema’s zijn gebaseerd op de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen van SDG Nederland.
Doel van de thematafel was om oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken te verkennen, de rol van vrijwilligerswerk te versterken en richtinggevende kansen te formuleren voor 2026. Aan de tafel “Bestaanszekerheid” werd deelgenomen door vertegenwoordigers van het ministerie van VWS, Schuldhulpmaatje, ROC Amsterdam, de SER en het Leger des Heils zelf.
Vrijwilligerswerk is onmisbaar voor de weerbaarheid van Nederland
Bestaanszekerheid raakt meerdere sociale duurzaamheidsdoelen van de ontwikkelagenda van de VN. Zo gaat het om een dak boven je hoofd, genoeg te eten, geen zorgen over geld, een goede gezondheid, gelijke toegang tot onderwijs en waardig werk, maar ook: het hebben van mensen om je heen. Een onzeker bestaan leidt vaak tot verminderde weerbaarheid: mensen die voortdurend moeten vechten voor hun primaire levensbehoeften hebben minder ruimte om schokken op te vangen. Het versterken van bestaanszekerheid is daarom niet alleen een sociale opgave, maar ook een strategische investering in de weerbaarheid van Nederland.
Vrijwilligers leveren samen een belangrijke bijdrage aan het verbeteren van de bestaanszekerheid van de meest kwetsbaren in de samenleving. Zij dragen daar ieder op een eigen wijze aan bij: zoals het bieden van een luisterend oor, hulp bij schulden of het verbeteren van het toekomstperspectief door huiswerkbegeleiding. Vrijwilligers komen achter de voordeur. Zij zijn het die als eerste signaleren of iemand hulp nodig heeft en of er niemand wordt vergeten.
Kapitein Harm Slomp, bestuursvoorzitter van het Leger des Heils noemde de Toeslagen affaire als ‘eye- opener’ voor de keerzijde van het sociale systeem met desastreuse gevolgen voor de bestaanszekerheid van de slachtoffers. Hij pleitte ervoor om oog te blijven houden voor het waarborgen van de bestaanszekerheid voor iedereen en ervoor te waken om niet symptoom gericht te werk te gaan. Hij noemt het belang om in wijken en buurten aanwezig te zijn en ervaringsdeskundigheid in te zetten.
Sociale waarde van ondernemen
Aan de tafel werd naast de economische ook de sociale waarde van ondernemen onderkend. Evenals de ontwikkeling dat het doen van vrijwilligerswerk tijdens kantooruren steeds gewoner wordt. De wens werd uitgesproken dat steeds meer werkgevers en vakbonden zich bij deze ontwikkeling gaan aansluiten. Door bijvoorbeeld vrijwilligerswerk onder werktijd op te nemen in de CAO.
Jongeren handvatten bieden in het omzien naar elkaar
In de toekomst zullen we door bezuinigen in de zorg en sociale stelsel steeds meer vrijwilligers nodig hebben. De geopolitieke ontwikkelingen zorgen er ook voor datmeer mensen gevraagd worden om zich in te zetten als vrijwilliger, bijvoorbeeld als reservist of als onderdeel van de burgerhulpverlening. Hiervoor is het nodig dat de nieuwe generatie het doen van vrijwilligerswerk als natuurlijk blijft zien en handvatten krijgt in het omzien naar elkaar. De maatschappelijke diensttijd kan hierin een belangrijke rol vervullen maar ook het geven van zicht op de mogelijkheden van vrijwilligerswerk bij de 400 aangesloten organisaties. De SDG’s kunnen ook in deze verbinding van betekenis zijn.
