"Schaam je niet voor schulden"

- Staatssecretaris Jetta Kleinsma

Eén op de zes huishoudens heeft financiële problemen, 800.000 Nederlanders zelfs zo erg dat ze er zonder hulp niet uitkomen. Staatssecretaris Jetta Klijnsma ondersteunt de schuldpreventie­vrijwilligers van het Leger des Heils, die problemen signaleren bij een kop koffie en orde scheppen in de chaos.
image

"Het begon in 2010 met een project in Emmen, waar vrijwilligers van de voedselbank en tweedehandskleding­ winkel bij een kop koffie met mensen het gesprek aan gingen over schulden. Dat groeide uit tot een schuldpreventieproject waarbij speciaal opgeleide vrijwilligers mensen met schulden bijstaan. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegen­ heid stelde onlangs 230.000 euro aan het Leger des Heils beschik­ baar om het project landelijk uit te rollen."

Eén op de zes huishoudens heeft financiële problemen. Neemt de schuldenproblematiek nog steeds toe of gaat het alweer de goede kant op?
‘Door de crisis hebben veel mensen hun baan verloren en dat is beroerd. Eerst kom je in de WW, dan in de bijstand. Veel mensen kunnen niet op tijd de tering naar de nering zetten, waardoor ze schulden krijgen. En pas als mensen weer werk vinden, kunnen ze hun schulden onder ogen zien. De economie en arbeidsmarkt trekken gelukkig weer aan. Er komt licht aan het eind van de tunnel, maar we zijn nog niet zo ver dat de schuldenproblematiek afneemt.’

Hoe voorkomen we dat nog meer mensen problematische schulden krijgen?
‘Het is belangrijk dat instellingen zoals het Leger des Heils helpen met het vroegtijdig signaleren van problemen. Dat vrijwilligers van de Voedselbank na het uitdelen van een levensmiddelenpakket een kopje koffie drinken en vragen hoe het gaat. En zodra ze merken dat iemand aan lager wal raakt, dan meteen helpen met het op orde brengen van de administratieve chaos of doorverwijzen naar de schuldhulp. Zo voorkom je erger.’

Wordt er in Nederland genoeg gedaan aan preventie?
‘Ik zie veel goede initiatieven. In Amsterdam gaat de woningbouwcorporatie samen met maatschappelijk werk langs bij mensen met een huurachterstand. “Goh, heeft u nog andere problemen? Kunnen we helpen?” Soms biedt de inzet van een vrijwilliger schuldpreventie soelaas, of het volgen van een budgetcursus. Goede voorbeelden deel ik met gemeenten, zij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de schuldhulpverlening. Als kabinet stellen we jaarlijks 100 miljoen euro beschikbaar voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening.
90 miljoen daarvan gaat naar gemeenten. Goede gemeentelijke bestuurders kennen de samenwerkingspartners in hun gemeente: ze weten bijvoorbeeld wie ze bij het Leger des Heils kunnen bellen.’

Het Leger des Heils ontvangt 230.000 euro subsidie om het schuldhulpproject landelijk uit te rollen. Wat vindt u zo goed aan het project?
‘Het mooie van dit project is dat de vrijwilligers cursussen krijgen in het signaleren en waarnemen van problemen. Daarnaast kunnen ze terugvallen op een professionele organisatie. Ik heb veel waardering voor de vrijwilligers en ben blij dat ze er zijn.’

In Emmen wisten ze zelfs huisuitzettingen te voorkomen.
‘Kijk, fantastisch. Want behalve dat het ellendig is om een gezin op straat te zetten, kost een huisuitzetting veel gemeenschapsgeld. Opvang regelen voor de kinderen, nieuwe huisvesting vinden. Vaak blijven huurders met een huurachterstand te lang tobben. Misschien vind ik volgende maand wél werk of kan ik ergens geld lenen. Maar dan lukt het toch weer niet om de huur te betalen. Uit schaamte vertellen ze er niet over. Daarom is het zo fijn dat ze ergens laagdrempelig hun verhaal kunnen doen.’

Een vraag van Jacco en Sannie Louws (echt- paar dat schuldhulp krijgt van het Leger, zie kader). Bij het kopen van een wasmachine op afbetaling via een postorderbedrijf staat er onderaan de factuur dat je nog meer geld kunt bij lenen. Te verleidelijk als je al schulden hebt vinden zij. Kan de overheid dat verbieden?
‘Nee. Het is al heel wat dat we geldschieters hebben opgelegd dat je na hun reclameboodschap hoort: geld lenen kost geld. De overheid kan niet verbieden dat mensen geld lenen. Wel kan ik mensen waarschuwen. Koop niet op de pof, de rekening komt een keer. En ga niet in op louche aanbiedingen van zogenaamde schuldhulpverleners die zichzelf verrijken en je achterlaten met nog grotere problemen. Ga in zee met hulpverleners van de gemeente en reguliere instellingen.’

Geven mensen misschien ook te makkelijk hun geld uit?
‘Ja, soms wel. Samen met Stichting Wijzer in Geldzaken ontwikkelen we nu lespakketten voor basis- en middelbare scholen. Koop niet op de pof een dure smartphone, maar spaar eerst. Als samenleving hebben we allemaal de taak om elkaar te vertellen dat voorkomen beter is dan genezen. Maar bedenk ook dat je buiten je schuld om financiële problemen kunt krijgen. Het kan ons allemaal gebeuren. Merk je aan het eind van de maand dat je je kinderen niet meer te eten kunt geven: trek op tijd aan de bel bij de gemeente of hulpinstelling. Laat schulden niet oplopen!’

- TEKST ELLEN WEBER

Dit artikel is verschenen in KANS magazine, nr. 2 2015.