Wat is het geheim van Finland? Boesveldt: ‘Dat ze focussen op huisvesting. Jaar na jaar blijkt dat mensen er met een goede begeleiding in slagen hun huisvesting vast te houden, zelfs als ze heel ernstige problemen hebben. Gemeentes zouden dus niet allereerst een aparte woonvoorziening moeten bouwen voor hun dakloze burgers, maar in gesprek gaan met hun woningcorporaties, die in het bezit zijn van gewone zelfstandige woningen.’  

Housing First
Het klinkt simpel, maar deze aanpak binnen een bestaande context implementeren is verre van dat. In Nederland krijgen dakloze mensen van oudsher eerder een plaats in een voorziening dan een eigen huis. Boesveldt: ‘Allereerst komt dat doordat er te weinig passende woningen voor kwetsbare mensen zijn. Maar ook als die woningen er wel zijn, ben je er nog niet. Hulpverleningsorganisaties moeten de ambulante medewerkers hebben om deze mensen soms voor de rest van hun leven te begeleiden. Waarbij de flexibiliteit bestaat om op- en af te schalen al naar gelang de situatie. Gemeenten moeten hun financieringsmodellen daarop aanpassen en dat is best lastig. Terwijl we al een aantal jaar uit onderzoek weten dat het model van Housing First het best werkt en nog goedkoper is ook.’ 

'In Nederland krijgen dakloze mensen van oudsher eerder een plaats in een voorziening dan een eigen huis'

Hoger op agenda
Nu de verantwoordelijkheid voor deze problematiek bij de gemeentes is komen te liggen, gebeuren er wel mooie dingen, ziet Boesveldt. ‘Het is mooi hoe gemeentes op zoek gaan naar het opdoen van expertise, hoe ze nadenken over financiering. De tijdelijke opvang van kwetsbare mensen zie ik steeds hoger op de agenda komen, ook bij kleinere gemeentes. Vanuit de Universiteit van Utrecht willen we dan ook een opleidingsprogramma starten voor de beleidsmakers op dit gebied.’ Maar financiering blijft een knelpunt voor gemeenten. ‘Alleen al de verschillen die er zijn tussen de peildatum – waarop de financiering wordt gebaseerd - en het werkelijke aantal hulpvragers. Bovendien wordt op aanpalende voorzieningen, zoals huishoudelijke hulp, bezuinigd. Terwijl dat ook een belangrijke voorwaarde is om zelfstandig wonen tot een succes te maken. Er is nog een lange weg te gaan, voordat dakloosheid duurzaam uit de Nederlandse samenleving is gebannen.’ 

Nieuwe voorziening
Recent kreeg Leger des Heils Midden-Nederland de gecombineerde inloopvoorziening van de gemeente Utrecht voor een nieuwe voorziening voor daklozen, waar een inloop, hulpverlening, medische zorg, activering en een aantal noodslaapplaatsen worden ondergebracht. Boesveldt: ‘Fantastisch! Ik ben gevraagd te onderzoeken waar de mensen die zich hier aanmelden vandaan komen en wat we daarin aan patronen kunnen ontdekken. Doel is erger te voorkomen, bij zowel mensen die ernstig in de war zijn als bij mensen die dat dreigen te raken.’ Het is hier dan wel geen Finland, maar het laatste woord is over dit onderwerp duidelijk nog niet gezegd.

Dr. Nienke Boesveldt is docent aan de Universiteit van Utrecht en onderzoeker bij de Leerstoel Algemene Sociale Wetenschappen: Public Health.