Haar verhalen gaan regelmatig vergezeld van een grote glimlach of een schaterlach. “Mijn werk is eigenlijk mijn hobby! Vrienden en familie zeggen wel ‘hoe hou je het uit met die junks!’ Maar ik zoek altijd de mens achter die verslaving. Als ik die heb ontdekt kun je pas echt wat voor ze betekenen en daar word ik zo blij van.” In die jaren hulpverlening heeft ze een enorme ervaring opgebouwd. “Ik ben ooit als stagiaire bij jeugdhuis Trompendaal van het Leger des Heils begonnen. Ik werkte met afstandsbaby’s, baby’s van verslaafde ouders, verwaarloosde en mishandelde kinderen. Ik heb heel wat ernstige situaties gezien en meegemaakt, maar wat was het een mooie, dankbare werkplek!

Na 13 jaar Trompendaal gaat Jacquelien werken met ex-gedetineerden. Tien jaar geleden keert ze terug bij het Leger des Heils, waar ze al snel voor hostel De Hoek aan de slag gaat. “Ik wist weinig van verslaving, maar ik vond het wel interessant om me daarin te ontwikkelen. Ik had nog nooit iemand in het echt zien gebruiken en bij De Hoek is dat eigenlijk non-stop. Hier heb ik echt ervaren hoe heftig het is om verslaafd te zijn. De ex-gedetineerde mannen waar ik eerst mee werkte, hadden ook wel eens een terugval, vaak als ze een eigen huis kregen. Heel schrijnend. Nu begrijp ik veel beter waarom. Dan komt juist die eenzaamheid. Ze hebben nauwelijks netwerk om zich heen.  

Netwerk
Jacquelien werkt inmiddels 16 uur op de groep en 16 uur als maatschappelijk werker. “Als maatschappelijk werker probeer ik het netwerk van bewoners in beeld te krijgen. Het voornaamste doel is herstel met familie. Het vraagt veel geduld en tijd, maar als het lukt, is dat zo mooi en waardevol. Onlangs nog heb ik met een bewoner voor het eerst in jaren bij haar familie gegeten!

Ik werk daarnaast als persoonlijk begeleider. Wij bieden bewoners hulp op al hun levensgebieden, zoals financiën, sociale- en woonvaardigheden, zingeving, werk- en dagbesteding. We stellen samen met hen doelen. Met kleine stapjes werken we daar naartoe. Het is wel belangrijk om daarbij eigenlijk geen verwachtingen te hebben. Je moet laag insteken, anders raak je gefrustreerd. Gelukkig kan ik heel erg genieten van de kleine succesjes. We hebben bijvoorbeeld iemand gehad die heel moeilijk onder de douche te krijgen was. Als dat dan wél lukt, is mijn hele dag goed.”

Jacquelien wordt wel de moeder van De Hoek genoemd. “Omdat ik hier heel lang werk, krijg je steeds meer vertrouwen, waardoor je ook meer kan bereiken. Ik ben iemand die gelijkmatig gestemd is, ben altijd opgewekt, open en eerlijk. Ik trek niet een bepaald jasje aan, ik ben mezelf. Natuurlijk is het soms nodig om boven een situatie te staan. Maar ik stel me gelijkwaardig op, daar win je zo ontzettend veel mee.  

Pittig
Het is een complexe, pittige doelgroep omdat de bewoners een meervoudige problematiek hebben. Ze zijn verstandelijk beperkt, langdurig verslaafd en hebben vaak een psychiatrisch ziektebeeld. Dat laatste kan van alles zijn: autisme, borderline, antisociale persoonlijkheidsstoornis en psychotische stoornissen komen nogal voor. Natuurlijk hebben ze ook allemaal een aai over hun bol nodig. Het zijn volwassen mensen die functioneren op het niveau van een 4 à 6-jarige. Je spreektaal moet eenvoudig, kort en duidelijk zijn. Maar pas op dat je ze niet op een kinderlijke manier benadert, want dan worden ze erg boos. Doordat ze weinig begrijpen hebben ze over het algemeen een ‘kort lontje’. Ondanks hun verstandelijke beperking zijn ze sterren in het manipuleren. Veel van hen hebben ook in het criminele circuit gezeten. Daar moet je wel rekening mee houden.

Onberekenbaar
Ik ben ook heus wel eens bang. Vooral voor mensen die onberekenbaar zijn. Afgelopen weekend stond ik nog met een nieuwe bewoner die verbaal heel agressief werd. Omdat ik hem nog niet goed kende, kon ik hem niet goed inschatten, op zo’n moment kies ik wel voor de voorzichtige aanpak.

Door de jaren heen heb ik een paar hele heftige incidenten meegemaakt. In de jeugdhulpverlening ben ik bedreigd, met een pistool op mijn borst. Een baby werd uit mijn armen gerukt. Bij de hulpverlening aan ex-gedetineerden ben ik ook seksueel bedreigd, dat was echt heel eng. Gelukkig heeft de psychiater waar ik kwam me heel goed kunnen begeleiden. Hij zei ‘jij bent echt een enorme sterke vrouw en je bent een moederfiguur’. Door hem werd mij zoveel uitgelegd dat ik het gedrag van deze cliënten uiteindelijk kon begrijpen. Daardoor kon ik het een plek geven, waardoor ik nu sterker sta. De herbelevingen zijn korter en minder heftig. Ik weet wel dat ik moet blijven opletten, juist omdat ik een warme, spontane vrouw ben. Dus, wie raak ik wel aan en met wie ben ik voorzichtig? Dat heb ik wel geleerd, ik heb er weer een voelspriet bij.  

Spanning
Ik houd wel een beetje van die spanning, klinkt misschien wat gek. Het mooiste is wel als je een dienst draait en je hebt die spanning weer kunnen oplossen.

Hoe dan ook het is belangrijk dat je in dit werk humor hebt, dat je stevig in je schoenen staat, een groot incasseringsvermogen hebt en goed kan relativeren. Anders kan je hier niet werken. Je naaste liefhebben als jezelf, dat is belangrijk voor mij in het werk. Wat het Leger des Heils altijd zegt: als mens mag je zijn wie je bent, hoe je bent. Dat vind ik heel waardevol. We staan nergens van te kijken en blijven motiveren en in ze geloven! Dat moet je wel een beetje in je hebben.”