Straatkinderen in Moskou

Waar : Moskou
Doelgroep: Dakloze jongeren tussen 8 en 18 jaar

Ilya loopt wat verlegen en angstig voor de eerste keer het New Hope Centre binnen in Moskou. Zijn vriend Aleksej (17) pakt hem bij de hand, waardoor het jongetje van acht wat meer vertrouwen lijkt te krijgen in de mensen die hem welkom heten. De kop soep die hem wordt voorgezet, lijkt wonderen te doen, net als de warme douche en de schone kleren.

Beide jongens leven met enkele duizenden lotgenoten op straat in de Russische hoofdstad, maar het exacte aantal jongens en meisjes dat op straat leeft en slaapt, is niet bekend. “Vlak na de perestrojka liepen de schattingen van de BBC en UNICEF op tot vijftigduizend. Nu zijn het er beduidend minder, omdat de politie hen veel meer opjaagt, oppakt en opsluit”, vertelt majoor Mike Stannett, de directeur van het New Hope Centre van het Leger des Heils.

De misschien te hoog ingeschatte cijfers deden Artsen zonder Grenzen besluiten om iets voor deze straatkinderen te doen. In 2003 openden hun medewerkers de deuren van het New Hope Centre, waar de jongeren even konden bijkomen en eventueel geholpen worden bij terugkeer naar hun ouder(s) of familie. Artsen zonder Grenzen is echter een organisatie die alleen medische hulp in noodsituaties verleent. Het project werd eind vorig jaar overgedragen aan het Leger des Heils. Sindsdien geeft de vestiging in Nederland een bijdrage om de hulpverlening mogelijk te maken. “Artsen zonder Grenzen werkt het liefst samen met seculiere partners, maar geloofde in de intentie van het Leger. Wij zochten op dat moment naar mogelijkheden om een dagcentrum voor straatkinderen te openen en van daaruit meer structurele hulp te bieden, zoals onderdak”, vervolgt Stannett.

Perron

Om de soep op smaak te brengen, gooit Ilya een paar tenen knoflook erin. Hij neemt grote happen van het brood dat hij erbij krijgt. De opgejaagde blik in zijn ogen verdwijnt langzaam, maar hij blijft op zijn hoede. De relatief korte periode op straat heeft hem geleerd om volwassenen niet te vertrouwen. Vijf maanden geleden is hij van huis weggelopen, “omdat ik mijn ouders haat”, is het enige dat hij kwijt wil aan Misha Gavrilov, de coördinator van het centrum.

Aleksej komt ook regelmatig in het New Hope Centre en hij heeft zich over Ilya ontfermd. Ze hebben elkaar in de trein leren kennen. Als ze niet op het perron van een van de stations slapen, klimmen ze in een trein waar geen controle is om daar de nacht door te brengen.

In juli vorig jaar is de moeder van Aleksej, die weduwe was, overleden. Sindsdien is er niemand die voor hem zorgt. Bij het project van het Leger des Heils krijgt hij tenminste behalve eten en kleding, ook aandacht.

“We komen tegemoet aan de basisbehoeften van de jongeren”, aldus Misha, “maar we willen onze hulpverlening graag uitbreiden.” Er zijn twee artsen in dienst en maatschappelijk werkers. Sommige jongeren zijn verslaafd aan drugs en alcohol. “We helpen hen met identiteitspapieren, we leggen contacten met hun familie of voogd en vertellen hun over de gevaren van HIV/AIDS. Voor volgend jaar willen we werkprogramma’s ontwikkelen, zoals het repareren van auto’s en kleding maken, waarmee zij zakgeld kunnen verdienen. Daarnaast willen we vast werk voor hen zoeken en hun bepaalde sociale vaardigheden bijbrengen. Wat we nu niet kunnen bieden, is onderdak, want daar is het gebouw niet geschikt voor. Nu moeten we hen ’s avonds na sluitingstijd toch weer de straat op sturen.”

Respect

Terwijl Ilya en Aleksej binnen een spelletje tafelijshockey spelen, praat Sergei (17) buiten met Ludmilla, een van de maatschappelijk werkers. Op zijn vijftiende werd hij gearresteerd voor openlijke geweldpleging en vernieling. Tijdens de rechtzaak kwam hij niet opdagen en werd hij veroordeeld tot twee jaar huisarrest. Na zijn vrijlating in februari van dit jaar heeft hij iets gestolen, waarna hij op de vlucht is geslagen.

Toch twijfelt hij nu of hij naar huis terug moet gaan of op straat moet blijven zwerven. Hij heeft duidelijk genoeg van het stelen en bedelen en is bang om in de prostitutie te belanden. Ludmilla luistert aandachtig als hij vertelt dat hij zijn vader mist. Zijn moeder heeft de zorg voor hem, maar zij kon hem niet aan. De groepsgesprekken over waarden en normen lijken effect te hebben. “Misschien moet ik meer respect voor haar hebben en naar haar luisteren.”

“Zullen we morgen verder praten?”, vraagt Ludmilla. “Graag”, antwoord Sergei, terwijl hij naar binnen loopt om te gaan douchen. Het is nu zomer en warm in Moskou, dus is het leven op straat minder moeilijk dan in koudere perioden. Bij de deur nemen Ilya en Aleksej afscheid van majoor Mike Stannett. Hij maakt zich nu al zorgen over de koude winter die straks voor de deur staat. Hij zou ‘zijn’ straatkinderen dan graag een bed in een warm opvanghuis willen geven.