Beleggingsbeleid

De Stichting Leger des Heils beheert het belegde vermogen voor alle onderdelen en activiteiten van het Leger des Heils in Nederland. Eind 2012 bedroeg het totaal van de beleggingen van ruim € 29 miljoen plus de bancaire gelden € 81 miljoen samen ruim € 110 miljoen (vorig jaar € 95 miljoen).

Het zeer hoge bedrag aan liquide middelen is tijdelijk gestald op bancaire spaarrekeningen en deposito’s in afwachting van veranderingen op de financiële markten. HetLeger des Heils streeft naar een maximaal financieel rendement op zijn portefeuille gebaseerd op een defensieve strategie. In de keuze tussen financieel rendement en toepassing van de uitsluitingen wordt ondubbelzinnig gekozen voor toepassing van de ethische normen.

De externe vermogensbeheerders rapporteren maandelijks aan het Leger des Heils. Tenminste drie maal per jaar wordt het beleggingsbeleid geëvalueerd met de vaste interne financieel deskundigen, aangevuld met de externe vermogensbeheerders. Deze evaluatie betreft de behaalde resultaten, de duurzaamheidsscreening, vooruitzichten en de bijzonderheden. Tenminste acht maal per jaar worden de beleggingsresultaten, duurzaamheidsscreening en de algemene ontwikkelingen door de Financieel Secretaris verantwoord aan de Territoriale Financiële Raad (TFR).

Het Leger des Heils maakt, naast de expertise van zijn externe vermogensbeheerders, gebruik van de algemene advisering van een extern bureau, IBS-Vermogensbeheer te Amsterdam.

Beleggingsrendement
Het gerealiseerde beleggingsrendement bedroeg 3,4% op de beleggingen van de reservepositie (vorig jaar 9,0%, 2010: 5,1%).
Het rendement op de beleggingen van het retraitefonds bedroeg 8,1% (vorig jaar 5,0%), daarbij ruim onze lange termijnverwachting van 5,6% overschrijdend.

Het lange termijn rendement van de beleggingsportefeuille is door de herziening van het beleggingsbeleid en de huidige lage rentestanden voor sterke Eurolanden als Nederland en Duitsland onder druk komen te staan. Vanaf november 2011 zijn de marktrentes voor Nederlandse en Duitse staatsobligaties laag: kortlopende obligaties ongeveer nihil, rendement en staatsobligaties met een looptijd van 10 jaar beneden de 2% rendement. Het uitgangspunt van beleid in 2012 en ook 2013 is primair het bewaken van kredietrisico’s en secundair rendementsoptimalisatie. Op dit moment bieden in het Eurogebied vooral Nederlandse en Duitse staatsobligaties en spaargeld bij de bank, mits gespreid en alleen bij topbanken, voldoende zekerheid. De consequentie daarvan is het accepteren van nauwelijks rendement. Voor 2013 verwacht het Leger des Heilsj daarom een beperkt rendement van ongeveer 2.5%.

Sedert eind 2009 wordt vanuit de algemeen belegde reserves en voorzieningen geen vermogen meer belegd in aandelen. De uit de verkoop van de aandelen vrijvallende liquide van € 20 miljoen werd toen bestemd voor de financiering van vaste activa voor de eigen hulpverleningsactiviteiten. Hiervan is ultimo 2012 voor ongeveer de helft gebruik van gemaakt. Het Leger des Heils heeft bovendien eind 2011 haar zgn. nominale portefeuille ad € 26 miljoen staatsobligaties verkocht met een boekwinst. De verkoopopbrengst is daarop gestald bij verschillende solide Nederlandse financiële instellingen.

In 2012 heeft het Leger des Heils een aantal strategische analyses laten maken door haar externe adviseur IBS. Tevens is in het reguliere overleg met de twee externe vermogensbeheerders steeds de vraag aan de orde geweest hoe het Leger des Heils als maatschappelijk verantwoorde belegger het beste kan anticiperen op de steeds lager wordende rente op staatsobligaties en bancaire deposito’s.

Eind 2012 heeft een eerste besluitvorming plaatsgevonden waarbij rekening wordt gehouden met de bijzondere marktomstandigheden en de eventuele afwaardering door de rating bureaus van Nederlandse staatsobligaties. Het aangepaste beleggingsbeleid geeft aan dat het Leger des Heils 50% van de vastrentende waarden wil beleggen in Nederlandse staatsobligaties en voor de overige vastrentende waarden vast te houden aan hoge kwaliteit, (“High grade”: in concreto de range tussen AA+ tot AA- (vergelijkbaar Moody’s Aa3). Om rendement en risico verder te optimaliseren mag in uitzondering op het voorgaande voor maximaal 10% van de vastrentende portefeuille belegd worden in obligaties met een kwaliteit van tenminste BBB.
Daarnaast wordt in 2013 verdere voorbereidingen getroffen voor een nieuw lange termijn beleggingsbeleid.

Externe vermogensbeheerders en benchmarking
Het beheer van de beleggingsportefeuille is opgedragen aan twee externe vermogensbeheerders:
• Staalbankiers
• Schretlen & Co

De keuze voor deze vermogensbeheerders is gebaseerd op historische resultaten van de portefeuilles, de kwaliteit van rapportage, duurzaamheidsscreening en beheerskosten.
De beleggingsmandaten van de vermogensbeheerders hebben dezelfde basis, maar zijn verschillend door rekening te houden met aandachtsgebieden (retraitefonds en vastrentend).
Voor de externe vergelijking van de beleggingsresultaten wordt gebruikgemaakt van de navolgende indices:
• Vastrentende waarden: EFFAS Euro Bond Indices Government all
• Aandelen en beleggingsfondsen: 80% MSCI Europe en 20% MSCI World (euro hedged)
• (Indirect) onroerend goed: EPRA Euro zone net return

Beleggingsbeleid retraitefonds
De portefeuilleopzet van het retraitefonds is ongewijzigd gebleven en gebaseerd op een portefeuilleverdeling van 75% obligaties en 25% aandelen.

Het rendement over 2012 was gezien de grillige marktomstandigheden zeer goed te noemen (ruim 8%). De analyse achter de portefeuilleverdeling is dat de aard en de doelstelling van dit interne fonds een zeker gedeelte aandelenbeleggingen nodig heeft om op lange termijn (indexatie van) de retraite-uitkeringen te kunnen waarborgen. Het lange termijn doelrendement voor het retraitefonds is onveranderd (5,6%).

Sociaal verantwoord beleggen
Het Leger des Heils heeft al tientallen jaren geleden gekozen om zijn grondbeginselen ook in zijn beleggingsbeleid zichtbaar te maken. Deze keuzes zijn naderhand uitgebreid tot de navolgende lijst van sectoren, bedrijven en landen waarin niet belegd mag worden:
• Tabak;
• Alcohol;
• Pornografie en goedkoop amusement;
• Gokken;
• Wapen- en oorlogsindustrie (incl. toeleveranciers);
• Fraude en corruptie;
• Kinderarbeid, discriminatie en schending van mensenrechten;
• Ernstige milieudelicten;
• Onrechtvaardige overheden ‘state governance issues: busines ethics, public policy related controversies and incidents’). Nieuw toegevoegd in 2012 ter vervanging van aanwezigheid in ‘gevoelige landen’

Het Leger des Heils hanteert bij haar beleggingsbeleid de uitgangspunten van de code ‘Investeren in een betere wereld’ van auteur prof. Hummels. De organisatie was samen met enkele andere fondsenwervende instellingen de initiatiefnemer van deze code.
De uitsluitingen zijn van toepassing als de voor de uitsluiting relevante omzet meer bedraagt dan 5% van de ondernemingsomzet of als het onderdeel in sterke mate bepalend kan worden geacht.
Sedert 2006 heeft het Leger des Heils de periodieke screening op ESG-aspecten (‘environmental, social and governance’) uitbesteed aan het researchbureau Sustainalytics te Zeist.
Dit onderzoeksinstituut is gespecialiseerd in het verkrijgen en toepassen van ethische beoordelingen van ondernemingen en staten. De screening is samen te vatten als enerzijds het effectief bewaken van de ethische uitsluitingen en anderzijds het vermijden van beleggingen in de slechter scorenden (op ethisch gebied) in de betreffende sector. Vervolgens heeft het Leger des Heils besloten tot een aanscherping van de ethische normering. Voortaan wordt positief gekozen uit de 40% beste ondernemingen van de sector in plaats van het vermijden van beleggen in de 10% slechtst presterende ondernemingen. Vervolgens hoefde slechts incidenteel geïntervenieerd te worden door verkoop van een fonds uit de portefeuille. De werkwijze lijkt goed ontwikkeld te zijn, met de kanttekening dat het Leger des Heils nu geen behoefte heeft om actief als ‘aandeelhouderactivist’ op te treden, waar sommige andere maatschappelijke organisaties die keuze wel hebben gemaakt.

Het Leger des Heils ontvangt maandelijks informatie van Sustainalytics, waarbij inzicht wordt gegeven in het totaalprofiel van de beleggingsportefeuille, alsmede eventuele signaleringen van overschrijding van de ethische beleggingsnormen.
De externe vermogensbeheerders hebben in hun mandaat instructie gekregen om deze signaleringen adequaat te verwerken door dat betreffende fonds te verkopen.

Eind 2012 heeft het Leger des Heils voor € 2 miljoen belegd in een aantal fondsen, o.a. van Triodos, SNS Institutional Microfinance Fund I en II en beleggingen van beperkte omvang in Oikocredit Nederland en Oikocredit International. Tevens heeft het Leger des Heils een belang in de Nederlandse holding van de (Afrikaanse) microkredietbank Musoni. Dit belang zal naar verwachting verwateren door kapitaaluitbreiding en herstructurering van de eigendomsstructuur van Musoni.

De huidige portefeuille missie-gerelateerde investeringen kan worden uitgebreid tot
€ 5 miljoen. Het Leger des Heils heeft zijn externe vermogensbeheerders gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken om actief te beleggen in gebieden die rechtstreeks samenvallen met de doelstellingen van de organisatie.